सिलिकॉन डाइऑक्साइडः बहुउद्देश्यीयः औद्योगिकः पदार्थः

विविधआवश्यकतानां पूर्तये बहुउद्देश्यविशेषताः

1. काचनिर्माणम्
काचनिर्माणस्य मुख्यकच्चामालेषु सिलिकॉनडाय-आक्साइड् अन्यतमम् अस्ति । उच्चतापमात्रे द्रवितः सन् उत्तमपारदर्शितायाः, यांत्रिकबलस्य च काचस्य निर्माणं करोति । सिलिकॉनडाय-आक्साइडस्य सामग्रीं अन्यघटकानाम् अनुपातं च समायोजयित्वा समतलकाचः, प्रकाशीयकाचः, विशेषकाचः इत्यादयः भिन्नाः काचाः निर्मातुं शक्यन्ते एतेषां चक्षुषः निर्माणे, वाहनस्य, इलेक्ट्रॉनिक्सस्य, प्रकाशीययन्त्रेषु च बहुधा उपयोगः भवति ।

2. सिरेमिक उत्पादन
सिरेमिक-उद्योगे सिलिकॉन्-डाय-आक्साइड् महत्त्वपूर्णः कच्चा मालः अस्ति । एतत् सिरेमिकस्य यांत्रिकगुणं तापस्थिरतां च सुधारयितुम्, तेषां कठोरताम्, धारणप्रतिरोधं च वर्धयितुं, सिरेमिकस्य सिण्टरिंग् तापमानं अपि नियन्त्रयितुं शक्नोति, येन उच्चतापमात्रे तेषां निर्माणं उत्तमं भवति वास्तुकला-सज्जा, इलेक्ट्रॉनिक-घटकेषु, औद्योगिक-उपकरणेषु च सिरेमिक-उत्पादानाम् उपयोगः बहुधा भवति ।

3. रबर तथा प्लास्टिक उद्योग
रबर-प्लास्टिक-उद्योगेषु सिलिकॉन-डाय-आक्साइड् इत्यस्य उपयोगः सामान्यतया पूरकरूपेण, सुदृढीकरणरूपेण च भवति । रबरस्य प्लास्टिकस्य च यांत्रिकबलं, धारणप्रतिरोधं, तापप्रतिरोधं च सुधारयितुं शक्नोति, तथैव तेषां प्रसंस्करणगुणेषु अपि सुधारं कर्तुं शक्नोति । यथा, टायरनिर्माणे सिलिकॉनडाय-आक्साइड् टायरस्य पकडं, धारणप्रतिरोधं च वर्धयितुं शक्नोति, तेषां सेवाजीवनं विस्तारयितुं शक्नोति । तदतिरिक्तं सिलिकॉन्-डाय-आक्साइड् इत्यस्य उपयोगेन उच्च-प्रदर्शन-प्लास्टिक-समष्टि-निर्माणं कर्तुं शक्यते, येषां उपयोगः वाहन-वाहन-वायु-अन्तरिक्ष-इलेक्ट्रॉनिक्स-योः व्यापकरूपेण भवति ।

4. लेपन एवं रङ्ग उद्योग
सिलिकॉनडाय-आक्साइड् इत्यस्य लेपन-रङ्ग-उद्योगे महत्त्वपूर्णाः अनुप्रयोगाः सन्ति । लेपनानाम् आच्छादनशक्तिं, आसंजनं च सुधारयितुम्, तेषां समतलीकरणं, चमकं च सुदृढं कर्तुं पूरकरूपेण, वर्णकविसर्जनरूपेण च अस्य उपयोगः कर्तुं शक्यते अपि च, सिलिकॉनडाय-आक्साइड् लेपनानाम् मौसमप्रतिरोधं रासायनिकजंगप्रतिरोधं च वर्धयितुं शक्नोति, येन कठोरवातावरणेषु तेषां उत्तमं प्रदर्शनं निर्वाहयितुं शक्यते लेपन-उत्पादानाम् उपयोगः निर्माण-वाहन-औद्योगिक-उपकरणयोः बहुधा भवति ।

5. अन्ये अनुप्रयोगाः
सिलिकॉनडाय-आक्साइड् इत्यस्य उपयोगः अन्येषु क्षेत्रेषु अपि कर्तुं शक्यते । यथा, इलेक्ट्रॉनिक्स-उद्योगे अर्धचालकसामग्रीणां कृते इन्सुलेटिङ्ग्-स्तररूपेण अस्य उपयोगः कर्तुं शक्यते; खाद्य-उद्योगे अस्य उपयोगः केकिंग-विरोधी एजेण्टः, स्थिरीकरणं च कर्तुं शक्यते; औषधक्षेत्रे च गोल्यानां पूरकरूपेण नियन्त्रित-विमोचनरूपेण च उपयोक्तुं शक्यते ।