साइक्लोहेक्सानोनः एकः महत्त्वपूर्णः जैविकः रासायनिकः कच्चा मालः

कार्बनिकसंश्लेषणे साइक्लोहेक्सानोनः महत्त्वपूर्णः मध्यवर्ती अस्ति । विशिष्टकार्ययुक्तानि कार्बनिकसंयुतानि निर्मातुं विविधरासायनिकविक्रियासु भागं ग्रहीतुं शक्नोति । यथा, साइक्लोहेक्सानोन् हाइड्रोजनीकरणेन साइक्लोहेक्सानोल् उत्पादयितुं शक्यते, यस्य अधिकं आक्सीकरणं कृत्वा साइक्लोहेक्सानोइक अम्लं भवितुं शक्यते । एते यौगिकाः कतिपयानां औषधमध्यवर्तीनां, सूक्ष्मरसायनानां च संश्लेषणे महत्त्वपूर्णाः सन्ति । तदतिरिक्तं साइक्लोहेक्सानोनस्य सघनीकरणं कृत्वा साइक्लोहेक्सानोन आक्साइम् निर्मातुं शक्यते, यस्य उपयोगेन नायलॉन्-६ इत्यस्य संश्लेषणार्थं प्रमुखं कच्चामालं कैप्रोलैक्टम् इति उत्पादनं भवति

औषध-उद्योगे साइक्लोहेक्सानोन-इत्यस्य उपयोगः विविध-औषध-मध्यवर्तीनां संश्लेषणाय भवति । औषधमूल्येन यौगिकं जनयितुं बहुषु रासायनिकविक्रियासु भागं ग्रहीतुं शक्नोति । यथा, कतिपयानां प्रतिजीवकदवानां, हृदयरोगस्य औषधानां, अर्बुदविरोधी औषधानां च संश्लेषणे साइक्लोहेक्सानोनः प्रमुखमध्यस्थरूपेण कार्यं कर्तुं शक्नोति । तदतिरिक्तं, साइक्लोहेक्सानोनस्य उपयोगेन कतिपयानां औषधानां पूर्ववर्तीनां संश्लेषणं कर्तुं शक्यते, यत् ततः अधिकं रासायनिकरूपेण अन्तिमौषधपदार्थेषु परिणतुं शक्यते

सुगन्ध-स्वाद-उद्योगे साइक्लोहेक्सानोन्-इत्यस्य उपयोगः कृत्रिम-मध्यवर्तीरूपेण भवति । अस्य उपयोगेन कतिपयानां पुष्पफलागन्धानां संश्लेषणे इत्यादिषु विविधगन्धसंयुतानां संश्लेषणं कर्तुं शक्यते । तदतिरिक्तं साइक्लोहेक्सानोन् अन्यैः यौगिकैः सह प्रतिक्रियां कृत्वा अद्वितीयगन्धयुक्तानि सुगन्धानि निर्मातुं शक्नोति, येषां उपयोगः सौन्दर्यप्रसाधनेषु, इत्रेषु, खाद्यस्वादेषु च बहुधा भवति

लेपन-प्लास्टिक-उद्योगेषु साइक्लोहेक्सानोन्-इत्यस्य उपयोगः विलायकस्य, राल-संशोधकस्य च रूपेण भवति । एतत् विविधरालबहुलकयोः विलयनं कर्तुं शक्नोति, येन लेपनानाम् प्रवाहः, आसंजनं च सुधरति । यथा, वाहनलेपनेषु, औद्योगिकलेपनेषु, प्लास्टिकप्रक्रियासु च लेपनस्य कार्यक्षमतां, प्रयोगं च वर्धयितुं साइक्लोहेक्सानोनस्य विलायकरूपेण उपयोगः कर्तुं शक्यते तदतिरिक्तं अन्यैः मोनोमरैः सह सहबहुलकीकरणेन उच्चप्रदर्शनयुक्तरालस्य बहुलकस्य च संश्लेषणार्थं साइक्लोहेक्सानोनस्य उपयोगः कर्तुं शक्यते, यस्य परिणामेण विशिष्टगुणयुक्ताः पदार्थाः उत्पद्यन्ते

रबर-उद्योगे रबर-प्रक्रिया-सहायकरूपेण साइक्लोहेक्सानोन्-इत्यस्य उपयोगः भवति । एतत् रबरस्य प्रसंस्करणगुणेषु सुधारं कर्तुं शक्नोति तथा च रबरस्य उत्पादानाम् धारणं तापप्रतिरोधं च वर्धयितुं शक्नोति । यथा, टायरनिर्माणे रबरसीलनिर्माणे च रबरस्य कार्यक्षमतां सुधारयितुम् साइक्लोहेक्सानोनस्य उपयोगः योजकरूपेण कर्तुं शक्यते ।

अस्य विस्तृतप्रयोगस्य अभावेऽपि साइक्लोहेक्सानोनः वाष्पशीलः ज्वलनशीलः च अस्ति, तस्य उपयोगाय भण्डारणाय च कठोरसुरक्षासावधानी आवश्यकी भवति । साइक्लोहेक्सानोनस्य वाष्पः उत्तेजकः भवति, श्वसनमार्गे, नेत्रे च उत्तेजनं जनयितुं शक्नोति । अतः उपयोगकाले त्वक्-नेत्रयोः सम्पर्कं न भवेत् इति समुचितं रक्षात्मकं उपकरणं धारयितव्यं, उत्तमं वायुप्रवाहं च स्थापयितव्यम् भण्डारणस्थाने साइक्लोहेक्सानोनं सीलबद्धं कृत्वा प्रज्वलनस्य स्रोतेभ्यः उच्चतापमानात् च दूरं स्थापयितव्यम् ।